Ten dzień, obchodzony w trzeci czwartek października, powstał z inicjatywy międzynarodowych organizacji zajmujących się rozwiązywaniem konfliktów. Mediacja, jako alternatywa dla długotrwałych sporów sądowych, zyskuje na popularności od lat 80. XX wieku, kiedy to zaczęto dostrzegać jej potencjał w różnych dziedzinach życia.
Międzynarodowy Dzień Mediacji ma na celu promowanie tej sztuki dyplomatycznego rozwiązywania sporów, gdzie neutralny mediator pomaga stronom dojść do porozumienia. W przeciwieństwie do sądu, gdzie ktoś wygrywa, a ktoś przegrywa, mediacja dąży do rozwiązań korzystnych dla wszystkich uczestników konfliktu.
Świętowanie obejmuje konferencje, warsztaty i kampanie edukacyjne organizowane przez ośrodki mediacyjne, uniwersytety i organizacje pozarządowe. Praktycy dzielą się doświadczeniami, a społeczeństwo dowiaduje się o korzyściach płynących z mediacji w sporach rodzinnych, biznesowych czy międzynarodowych.
Ciekawostką jest fakt, że mediacja może skrócić czas rozwiązania sporu z lat do zaledwie kilku miesięcy, a koszty są często dziesięciokrotnie niższe niż postępowanie sądowe. Współczesne mediacje odbywają się również online, co jeszcze bardziej ułatwia dostęp do tej formy rozwiązywania konfliktów.