Święta – 6 listopada

Ten dzień, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w listopadzie 2001 roku, zwraca uwagę na jeden z najbardziej pomijanych aspektów współczesnych konfliktów - dewastację środowiska naturalnego. Podczas gdy świat skupia się na ofiarach ludzkich wojen, przyroda często płaci cenę przez dziesięciolecia po zakończeniu walk.

Historia tego święta sięga końca XX wieku, kiedy naukowcy zaczęli dokumentować długofalowe skutki środowiskowe konfliktów. Wojna w Wietnamie z jej Agent Orange, płonące szyby naftowe podczas wojny w Zatoce Perskiej czy skażenie na Bałkanach - wszystkie te wydarzenia uświadomiły międzynarodowej społeczności, że natura staje się niewidzialną ofiarą ludzkich sporów.

Współczesne konflikty niszczą lasy, zatruwają źródła wody, degradują glebę i wypędzają zwierzęta z ich naturalnych siedlisk. Szczególnie dramatyczne są skutki użycia broni chemicznej czy zniszczenia infrastruktury przemysłowej, które powodują skażenia trwające przez pokolenia.

W tym dniu organizowane są konferencje naukowe, kampanie edukacyjne i seminaria, podczas których eksperci analizują związki między konfliktami a kryzysem klimatycznym. To również okazja do promocji międzynarodowego prawa środowiskowego i protokołów chroniących przyrodę w czasie wojny.

Ten dzień to hołd dla jednego z najbardziej charakterystycznych instrumentów muzycznych w historii. 6 listopada 1814 roku w belgijskim Dinant przyszedł na świat Adolphe Sax, człowiek, który na zawsze zmienił oblicze muzyki. Jego wynalazek – saksofon – był próbą stworzenia instrumentu łączącego moc mosiądzu z subtelnością dętych drewnianych.

Sax miał burzliwe życie. Jako dziecko wielokrotnie cudem uniknął śmierci – spadł z trzeciego piętra, wypił kwas siarkowy, połknął szpilkę i prawie się utopił. Matka żartobliwie mówiła, że jest przeklęty. Na szczęście dla muzyki, przeżył i w 1846 roku opatentował swój rewolucyjny instrument.

Saksofon początkowo miał służyć orkiestrom wojskowym, ale szybko zawładnął światem jazzu. W Nowym Orleanie stał się duszą improwizacji, w barach Chicago brzmiał melancholijnie w bluesach, a w klubach Harlem wykrzykiwał swingowe melodie. Legendarni Charlie Parker, John Coltrane czy Sonny Rollins sprawili, że saksofon stał się symbolem muzycznej wolności.

Dzisiaj ten instrument króluje nie tylko w jazzie, ale także w rocku, funku i muzyce rozrywkowej. W tym dniu muzycy na całym świecie oddają hołd genialnej inwencji belgijskiego wynalazcy.