Święta – 27 października

Ten dzień przypomina o nieocenionej wartości filmów, nagrań dźwiękowych, programów telewizyjnych i radiowych jako żywego dziedzictwa ludzkości. UNESCO ustanowiło to święto w 2005 roku, nawiązując do przełomowych zaleceń z 27 października 1980 roku, które po raz pierwszy na świecie uznały film za dziedzictwo kulturowe wymagające ochrony.

Dziedzictwo audiowizualne to prawdziwa kapsuła czasu – pierwszy nagłos Edisona z 1877 roku, legendarne przemówienia, kultowe filmy czy domowe nagrania z lat 80. Wszystkie te materiały tworzą unikalną kronikę ostatnich 150 lat, dokumentując nie tylko wielkie wydarzenia, ale też codzienność zwykłych ludzi.

Obchody koncentrują się na edukacji i działaniach ratunkowych. Archiwa organizują pokazy rarytasów filmowych, biblioteki prezentują zagrożone zbiory, a muzea pokazują ewolucję technologii nagrywania. Niestety, sytuacja jest dramatyczna – 80% niemych filmów już zginęło, a taśmy magnetyczne z lat 50-80 masowo ulegają degradacji.

Współczesne wyzwanie to cyfryzacja i problem szybko starzejących się formatów. Płyta DVD, która jeszcze niedawno była nowością, dziś już wymaga specjalnych odtwarzaczy. To święto przypomina, że zachowanie audiowizualnej pamięci świata to zadanie dla wszystkich pokoleń.

To święto upamiętnia moment, gdy Turkmenistan przestał być częścią rozpadającego się Związku Radzieckiego i stał się suwerennym państwem 27 października 1991 roku. Ten historyczny dzień oznaczał koniec siedemdziesięciu lat sowieckiej dominacji i narodziny nowej republiki w Azji Środkowej.

Ciekawą historię ma data obchodów tego święta. Choć niepodległość proklamowano 27 października, w 2018 roku uroczystości przeniesiono na 27 września, aby zbiegły się z zakończeniem Azjatyckich Igrzysk Sportów Wewnętrznych i Sztuk Walki organizowanych przez Turkmenistan. To praktyczne rozwiązanie pozwoliło na większy rozmach świętowania.

Główne obchody koncentrują się w stolicy Aszchabadzie, gdzie odbywa się imponująca parada wojskowa prezentująca siłę obronną kraju. Ulice wypełniają się mieszkańcami ubranymi w tradycyjne stroje, a sceny rozbrzmiewa muzyką ludową. Wieczorem niebo nad miastami rozświetlają pokazy sztucznych ogni.

Dzień ten jest okazją do podkreślenia bogactej kultury turkmeńskiej, od słynnych dywanów po konie achał-teke. Obywatele świętują nie tylko niepodległość polityczną, ale także możliwość zachowania i rozwoju swojej unikalnej tożsamości narodowej po latach sowieckiej uniformizacji.