Święta – 11 grudnia

Ten dzień narodził się z pasji młodego naukowca i radiowej spontaniczności. W 2002 roku Lech Pietrzak, doktorant z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, wystąpił w audycji Programu III Polskiego Radia z niezwykłą propozycją – uczczenia chruścików, jednych z najbardziej niedocenianych mieszkańców polskich wód.

Chruściki to fascynujące owady wodne, spokrewnione z motylami, których larwy budują charakterystyczne domki z piaszczynek, liści czy drobnych kamyków. Te niewielkie inżynierowie żyją w jeziorach, rzekach i strumieniach, gdzie pełnią rolę naturalnych sprzątaczy – przetwarzają obumarłą materię organiczną i stanowią pokarm dla ryb oraz innych zwierząt wodnych.

Szczególną wartością chruścików jest ich funkcja bioindykatorów. Obecność tych delikatnych stworzeń w wodzie oznacza jej dobrą jakość – zanieczyszczenia szybko ich eliminują. W Polsce występuje około 290 gatunków, każdy przystosowany do specyficznych warunków wodnych.

Obchody przybierają formę seminariów i sesji popularnonaukowych, gdzie naukowcy dzielą się wiedzą o tych niezwykłych owadach. To doskonała okazja, by docenić małe, ale kluczowe elementy ekosystemów wodnych i przypomnieć o potrzebie ochrony polskich zbiorników wodnych przed degradacją.

Ten dzień został ustanowiony przez ONZ w 2003 roku, aby przypomnieć światu o kluczowej roli, jaką góry odgrywają w życiu naszej planety. Te majestatyczne olbrzymy to znacznie więcej niż tylko malownicze tło dla zdjęć wakacyjnych.

Góry dostarczają świeżej wody dla połowy ludzkości, funkcjonując jak gigantyczne naturalne zbiorniki. Lodowce i śnieżne czapy górskie działają niczym kosmiczne baterie, gromadząc wodę zimą i uwalniając ją latem. To właśnie dzięki nim istnieją wielkie rzeki jak Ganges, Amazonka czy Dunaj.

W górach żyje 15% światowej populacji - od Andów po Himalaje, ludzie od tysięcy lat przystosowywali się do życia na wysokościach. Tereny górskie to także dom dla jednej czwartej globalnej bioróżnorodności. Każde pasmo górskie to prawdziwy skarbiec unikalnych gatunków, które nie występują nigdzie indziej.

Niestety góry są szczególnie wrażliwe na zmiany klimatu. Temperatura rośnie tam dwukrotnie szybciej niż na nizinach, a lodowce topnieją w dramatycznym tempie. Międzynarodowy Dzień Terenów Górskich przypomina o potrzebie ochrony tych bezcennych ekosystemów, które są fundamentem życia na Ziemi, często w sposób niewidoczny dla mieszkańców nizin.

Ten dzień świętuje jeden z najbardziej namiętnych i zmysłowych tańców świata. Międzynarodowy Dzień Tanga obchodzony 11 grudnia upamiętnia urodziny dwóch argentyńskich legend - Carlosa Gardela, charyzmatycznego króla tanga, oraz Julio De Caro, geniusza kompozycji tanecznej. To właśnie te postacie nadały tangу jego niepowtarzalny charakter i emocjonalną głębię.

Tango narodziło się pod koniec XIX wieku w portowych dzielnicach Buenos Aires, gdzie mieszały się kultury europejskich imigrantów, kreolów i potomków niewolników. Początkowo uważane za taniec nieprzyzwoity, stopniowo zdobywało serca arystokracji, a potem cały świat. W 2009 roku UNESCO wpisało tango na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości.

Dziś w Buenos Aires znajduje się ponad 100 mil tanga - miejsc, gdzie pary tańczą do późnych godzin nocnych. Taniec ten wymaga nie tylko techniki, ale przede wszystkim wzajemnego zrozumienia partnerów, którzy komunikują się poprzez subtelne sygnały ciała.

Ciekawostka: Carlos Gardel zmarł w katastrofie lotniczej w 1935 roku, jednak do dziś Argentyńczycy żartują, że "Gardel śpiewa coraz lepiej" - tak wielka jest jego legenda w świecie tanga.