Święta – 14 sierpnia

To święto zostało ustanowione w 1957 roku dla uhonorowania osób, które każdego dnia dbają o to, by w naszych domach zapaliło się światło, a elektryczne urządzenia działały bez zarzutu. Data 14 sierpnia nawiązuje do momentu uruchomienia pierwszej polskiej elektrowni systemowej w Żeraniu w 1951 roku.

Dzień Energetyka to okazja do docenienia pracy tysięcy specjalistów – od dyspatcherów nadzorujących sieci przesyłowe, przez monterów linii wysokiego napięcia, po inżynierów projektujących nowoczesne instalacje. Branża energetyczna w Polsce przeszła ogromną transformację – od węglowych gigantów po farmy wiatrowe i panele fotowoltaiczne.

W tym dniu organizowane są konferencje branżowe, spotkania koleżeńskie i uroczystości w zakładach energetycznych. Pracownicy otrzymują odznaczenia i nagrody za wieloletnią służbę. Wiele firm organizuje dni otwarte, pokazując społeczeństwu, jak powstaje i jest dystrybuowana energia.

Ciekawostką jest fakt, że energetycy mają jeden z najbardziej wymagających zawodów – muszą pracować w każdych warunkach atmosferycznych, często na wysokościach, a ich błąd może spowodować blackout w całym regionie. To prawdziwi bohaterowie codzienności, którzy zapewniają funkcjonowanie współczesnego świata.

Ten dzień upamiętnia niezwykłą kartę w historii amerykańskiego wojskowości – służbę Nawajów jako szyfrantów podczas dwóch wojen światowych. Program narodził się z desperackiej potrzeby stworzenia systemu komunikacji, którego nie złamią wrogowie. Amerykańscy dowódcy odkryli, że język Nawajów, ze swoją złożoną strukturą i ograniczoną znajomością poza plemienną społecznością, stanowi idealny fundament dla nierozszyfrowalnego kodu.

Podczas II wojny światowej około 400 Nawajskich szyfrantów służyło w Korpusie Piechoty Morskiej na teatrze działań pacyficznych. Opracowali oni system, w którym słowa angielskie były tłumaczone na nawajski, a następnie zakodowywane przy użyciu tradycyjnych nazw zwierząt i przedmiotów. "Żółw" oznaczał czołg, "żelazna ryba" – okręt podwodny, a "wieloryb" – krążownik.

Skuteczność ich pracy była fenomenalna – żaden przekaz nie został przechwycony przez Japończyków, mimo intensywnych prób łamania kodu. Szyfranci przesyłali tysięce wiadomości podczas kluczowych bitew, w tym pod Iwo Jima i Okinawą. Przez dziesięciolecia ich służba pozostawała tajemnicą wojskową. Dopiero w 1968 roku program został odtajniony, a prezydent Reagan ustanowił dzień ich pamięci w 1982 roku, doceniając wreszcie ten niezwykły wkład w zwycięstwo aliantów.