Święta – 9 maja

Ten dzień upamiętnia jeden z najważniejszych momentów w historii współczesnej Europy. 9 maja 1950 roku Robert Schuman, francuski minister spraw zagranicznych, wygłosił historyczną deklarację, która na zawsze zmieniła oblicze kontynentu. Zaproponował utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali – rewolucyjny pomysł, by kraje które przez wieki toczyły ze sobą wojny, zaczęły współdzielić swoje najważniejsze surowce strategiczne.

Deklaracja Schumana była odpowiedzią na okropności II wojny światowej i próbą zagwarantowania trwałego pokoju. Schuman przekonywał, że wspólne zarządzanie produkcją węgla i stali uczyni wojnę między Francją a Niemcami "nie tylko nie do pomyślenia, ale fizycznie niemożliwą". Była to wizja tak śmiała, że wielu współczesnych uważało ją za utopię.

Dziś Dzień Europy obchodzi się w całej Unii Europejskiej. W instytucjach unijnych organizowane są dni otwarte, koncerty, wystawy i debaty. W niektórych krajach to oficjalne święto państwowe. Symbolicznie tego dnia odgrywana jest także "Oda do radości" Beethovena – hymn UE. To moment refleksji nad tym, jak daleko zaszła europejska integracja: od wspólnoty sześciu krajów skupionych wokół węgla i stali do unii 27 państw obejmującej pół miliarda obywateli.

To święto upamiętnia urodziny Ferdinanda Monoyera, francuskiego okulisty, który przyszedł na świat 9 maja 1836 roku i na zawsze zmienił oblicze okulistyki. Ten wizjonerski lekarz wprowadził do nauki termin "dioptria" jako jednostkę mocy soczewek, co uporządkowało całą dziedzinę optometrii. Jego najbardziej znanym wynalazkiem pozostaje jednak wykres do badania ostrości wzroku, który w nieco zmodyfikowanej formie używany jest do dziś w gabinetach okulistycznych na całym świecie.

Monoyer był prawdziwym pionierem – jako pierwszy zastosował mydriazę w diagnostyce okulistycznej i opracował metody leczenia jaskry. Jego prace nad astigmatyzmem i krótkowzrocznością położyły fundamenty pod współczesną refraktometrię.

Dzień ten obchodzony jest przez środowiska okulistyczne na całym świecie poprzez konferencje naukowe, dni otwarte w poradniach oraz akcje edukacyjne o zdrowiu oczu. Wiele klinik organizuje bezpłatne badania wzroku, przypominając o wadze regularnych kontroli okulistycznych.

Ciekawostka: nazwisko "Monoyer" można odczytać w jego słynnym wykresie – litery DEFPOTEC (czytane od dołu) oraz FELOPZDFCEO tworzą jego imię i nazwisko zapisane wspak.

Ten dzień powstał z inicjatywy Europejskiej Organizacji ds. Udaru Mózgu w 2006 roku, aby zwrócić uwagę na problem, który dotyka rocznie ponad 1,1 miliona Europejczyków. Udar mózgu, nazywany często "cichym zabójcą", stanowi drugą najczęstszą przyczynę śmierci na świecie i główną przyczynę nabytej niepełnosprawności u dorosłych.

Data 9 maja nie jest przypadkowa - przypada w okresie, gdy organizacje medyczne na całym kontynencie wspólnie promują hasło "Time is Brain" (Czas to mózg). Każda minuta opóźnienia w leczeniu udaru oznacza utratę około 2 milionów komórek nerwowych.

W tym dniu szpitale, kliniki i organizacje społeczne organizują bezpłatne badania ciśnienia, warsztaty pierwszej pomocy oraz kampanie edukacyjne. Kluczowym elementem jest popularyzacja testu FAST: F - Face (asymetria twarzy), A - Arms (osłabienie kończyn), S - Speech (zaburzenia mowy), T - Time (czas reakcji).

Europejski Dzień Profilaktyki Udarowej przypomina, że 80% udarów można zapobiec poprzez zdrowy styl życia. Regularna aktywność fizyczna, kontrola ciśnienia tętniczego, rzucenie palenia i zdrowa dieta to najskuteczniejsze metody profilaktyki. Ciekawostką jest fakt, że ryzyko udaru wzrasta o 10% z każdym papierosem wypalonym dziennie, ale już po roku od rzucenia palenia ryzyko spada o połowę.

Ten dzień powstał w 2006 roku z inicjatywy ONZ, aby zwrócić uwagę na fascynujące zjawisko migracji ptaków i zagrożenia, z jakimi mierzą się skrzydlate podróżnicy. Obchodzony w drugą sobotę maja, przypomina o niezwykłych osiągnięciach ptaków, które dwa razy w roku pokonują tysiące kilometrów.

Ptaki wędrowne to prawdziwi atleci natury. Jaskółka brzegowa potrafi przebyć trasę z Alaski do Argentyny, a niektóre szpaki arktyczne lecą od bieguna do bieguna. Te niezwykłe podróże są jednak coraz trudniejsze z powodu zmian klimatu, zanieczyszczenia światłem i niszczenia siedlisk.

Światowy Dzień Ptaków Wędrownych celebruje się poprzez obserwacje ptaków, warsztaty edukacyjne i kampanie społeczne. Organizacje ornitologiczne organizują wyprawy do miejsc, gdzie można obserwować wędrujące stada, a muzea przyrodnicze przygotowują specjalne wystawy.

Ciekawostką jest fakt, że ptaki nawigują używając gwiazd, pól magnetycznych Ziemi, a nawet zapachów. Niektóre gatunki potrafią spać podczas lotu, wyłączając na zmianę połowy mózgu. To święto przypomina, jak bardzo jesteśmy połączeni z naturą - te same ptaki, które widzimy wiosną, mogą zimować na drugim końcu świata.

Ten dzień przypada na drugą sobotę maja i stanowi kulminację całego miesiąca poświęconego sprawiedliwemu handlowi. To święto ma swoje korzenie w 1966 roku, kiedy po raz pierwszy zorganizowano Europejski Dzień Sklepów Świata, ale w obecnej formie zostało ustanowione w 2001 roku podczas konferencji w tanzańskiej Aruszy.

Sprawiedliwy handel to więcej niż tylko zakupy - to filozofia biznesowa, która gwarantuje producentom z krajów rozwijających się uczciwe wynagrodzenie, godne warunki pracy i długotrwałe partnerstwo. Zamiast tradycyjnych łańcuchów pośredników, którzy często przejmują największą część zysków, system ten buduje bezpośrednie relacje między twórcami a konsumentami.

Obchody rozciągają się na cały maj i przybierają różnorodne formy. Organizowane są degustacje kawy i czekolady z certyfikatem Fair Trade, warsztaty edukacyjne, pokazy mody z etycznych materiałów, a nawet śniadania serwowane wyłącznie z produktów sprawiedliwego handlu. W około 70 krajach sklepy specjalistyczne otwierają swoje drzwi szerzej, prezentując historie stojące za produktami.

Inicjatywa zyskała impet dzięki pionierkom jak Safia Minney z organizacji People Tree, która udowodniła, że etyczny biznes może być równocześnie rentowny i wpływowy społecznie.